W konkursach na projekty badawczo-rozwojowe wiele wniosków odpada nie z powodu słabej technologii, lecz przez nieprawidłowy opis poziomu gotowości technologicznej. TRL (Technology Readiness Levels) nie jest dodatkiem do wniosku, lecz jego sercem.

Badania przemysłowe vs. prace rozwojowe

Poziomy TRL wiążą się z podziałem działań w projekcie:

Badania przemysłowe (TRL 2–6): zdobywanie wiedzy, testowanie rozwiązań, wysoki poziom ryzyka technologicznego.
Prace rozwojowe (TRL 6–8): dopracowanie prototypu, integracja z systemami, testy w warunkach operacyjnych i przygotowanie do wdrożenia.
Wdrożenie (TRL 9): etap wdrożeniowy, pełna komercjalizacja, gotowość do produkcji przemysłowej.

Dlaczego TRL jest kluczowy w projektach B+R

W konkursach na projekty badawczo-rozwojowe wiele wniosków odpada nie z powodu słabej technologii, lecz przez nieprawidłowy opis poziomu gotowości technologicznej. TRL (Technology Readiness Levels) nie jest dodatkiem do wniosku, lecz jego sercem. Od niego zależą kwalifikowalność projektu, zakres finansowanych prac, ocena ryzyka technologicznego oraz realizm harmonogramu i budżetu.

TRL – skala od idei do rynku

TRL to dziewięciostopniowa skala opisująca drogę technologii od koncepcji do rozwiązania działającego w realnym środowisku rynkowym. Dla instytucji finansującej odpowiada na kluczowe pytanie: „Czy na tym etapie uzasadnione jest wykorzystanie środków publicznych?” W ścieżce SMART TRL oceniany jest w kontekście zadań, kompetencji zespołu i docelowego efektu projektu.

Najczęstszy błąd: traktowanie TRL jak checklisty

TRL to proces rozwoju technologii, który można uprościć do trzech etapów:

TRL 1–3: od pomysłu do proof of concept

Etap od analizy literatury, przez koncepcję technologii, po pierwsze testy potwierdzające zasadność rozwiązania. Projekty SMART zazwyczaj zaczynają się od TRL 2 lub 3.

TRL 4–6: serce projektów B+R

Na tym etapie powstają prototypy i demonstratory. Badania odbywają się w laboratoriach oraz w środowiskach zbliżonych do rzeczywistych. TRL 6 – demonstracja działania w warunkach istotnych dla przyszłego zastosowania – jest kluczowym poziomem w ścieżce SMART.

TRL 7–9: droga do komercjalizacji

Technologia opuszcza laboratorium, działa w środowisku operacyjnym, a ryzyko technologiczne ustępuje miejsca ryzyku rynkowemu. TRL 9 oznacza rozwiązanie funkcjonujące komercyjnie, gdzie pytanie brzmi: „Jak je skalować?”.

Poziomy TRL – co oznaczają w praktyce

TRL 1 – idea: nowy pomysł lub zjawisko, analiza literatury, brak prototypu.

TRL 2 – koncepcja: uporządkowana koncepcja technologii, pierwsze modele teoretyczne.

TRL 3 – proof of concept: wstępne testy i eksperymenty, dowód, że technologia działa w ograniczonym zakresie.

TRL 4 – prototyp w laboratorium: pierwsze komponenty zintegrowane i testowane w kontrolowanych warunkach.

TRL 5 – warunki zbliżone do rzeczywistych: testy w symulowanym środowisku operacyjnym, sprawdzanie stabilności i powtarzalności.

TRL 6 – demonstracja: zaawansowany prototyp w środowisku istotnym dla przyszłego zastosowania, dane potwierdzające funkcjonalność.

TRL 7 – realne środowisko: prototyp działa w rzeczywistym środowisku operacyjnym, pierwsze testy z udziałem użytkowników.

TRL 8 – produkt gotowy do wdrożenia: zakończone testy kwalifikacyjne, minimalne ryzyko technologiczne, przygotowanie do komercjalizacji.

TRL 9 – technologia działa i przynosi wartość: pełne wdrożenie, komercyjne lub operacyjne wykorzystanie, pytanie dotyczy skalowania.

Dlaczego dobrze opisany TRL zwiększa szanse na dofinansowanie?

Dobrze opisany TRL:

uzasadnia budżet,
tłumaczy harmonogram,
pokazuje, że zespół rozumie ryzyka.

Najczęstsze błędy to zawyżanie poziomu startowego, brak dowodów na osiągnięcie deklarowanego TRL, niespójność między TRL a zakresem prac oraz traktowanie TRL jako formalności.

Podsumowanie

TRL pokazuje, na jakim etapie rozwoju znajduje się technologia, a podział na badania przemysłowe i prace rozwojowe wskazuje, jakie działania mają sens. Razem tworzą fundament dobrze zaplanowanego projektu B+R i realnie zwiększają szanse na dofinansowanie w ścieżce SMART.