Small mid-cap i mid-cap

Small mid-cap i mid-cap w programie FENG – kto się kwalifikuje i jakie korzyści daje ten status

Przez lata przedsiębiorstwa w programach unijnych dzieliły się na dwie grupy: MŚP i wszystkie pozostałe. Firma, która przekroczyła próg 250 pracowników albo progi finansowe, trafiała do jednej kategorii z międzynarodowymi koncernami. Traciła wyższe intensywności pomocy, a często także dostęp do części naborów.

W programie Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG) funkcjonują dwie kategorie pośrednie: mała spółka o średniej kapitalizacji (small mid-cap) oraz spółka o średniej kapitalizacji (mid-cap). Wyjaśniamy, kto się do nich kwalifikuje, jak ustalić status i co on realnie daje w Ścieżce SMART, gwarancji Biznesmax Plus i Kredycie ekologicznym.

Stan prawny: wrzesień 2026 r.

Najważniejsze informacje

Definicje obowiązujące w FENG

Przy czytaniu tabeli warto pamiętać o trzech zasadach:

• Najpierw trzeba nie być MŚP. Small mid-capem może być wyłącznie firma, która nie spełnia definicji MŚP. Przedsiębiorstwo zatrudniające 180 osób może mieć status small mid-cap, jeśli przekracza oba progi finansowe MŚP albo utraciło status MŚP z powodu powiązań kapitałowych.
• Kryteria finansowe są alternatywne. Wystarczy zmieścić się w limicie obrotu albo w limicie sumy bilansowej.
• Mid-cap to kategoria szersza. Obejmuje firmy do 3000 pracowników, które nie są ani MŚP, ani small mid-capem, np. firmę z 450 pracownikami i obrotem 150 mln EUR albo firmę z 1500 pracownikami.

Jak ustalić status przedsiębiorstwa

Metoda jest taka sama jak przy badaniu statusu MŚP (załącznik I do GBER). Firmy, które sporządzały oświadczenie o statusie MŚP, znają te zasady.

• Zatrudnienie liczy się w rocznych jednostkach roboczych (RJR). Wlicza się pracowników, właścicieli-kierowników i wspólników aktywnie prowadzących działalność. Niepełne etaty i pracę sezonową przelicza się proporcjonalnie. Nie wlicza się uczniów i praktykantów na umowach o przygotowanie zawodowe ani osób na urlopach macierzyńskich i rodzicielskich.
• Dane finansowe pochodzą z ostatniego zatwierdzonego sprawozdania finansowego. Obrót liczy się bez VAT. Firmy nowo utworzone opierają się na rzetelnym szacunku.
• Trzeba uwzględnić przedsiębiorstwa partnerskie i powiązane. Dane partnerów (25–50% kapitału lub głosów) dolicza się proporcjonalnie do udziału, a dane podmiotów powiązanych (m.in. ponad 50% głosów, prawo powoływania zarządu) – w 100%. Powiązania przez osobę fizyczną liczą się, gdy firmy działają na tym samym lub sąsiednim rynku.
• Obowiązuje reguła dwóch lat. Status zmienia się, gdy progi zostaną przekroczone w dwóch kolejnych zamkniętych latach obrotowych. Wyjątkiem jest zmiana właścicielska, np. przejęcie przez dużą grupę – wtedy status zmienia się od razu.
• Udział publiczny wyklucza. Jeśli organy publiczne kontrolują co najmniej 25% kapitału lub głosów, firma nie może być MŚP ani small mid-capem.

Spółka zależna dużego koncernu, nawet zatrudniająca 200 osób, po doliczeniu danych grupy zwykle przekroczy także progi small mid-cap. Nowa kategoria pomaga przede wszystkim firmom, które rosną samodzielnie.

Ścieżka SMART – brak obowiązku współpracy z MŚP

To dziś najbardziej wymierna przewaga statusu small mid-cap. Zgodnie z kryteriami wyboru projektów duże przedsiębiorstwa muszą zaplanować współpracę z MŚP powiązaną z zadaniami B+R albo uwzględnić MŚP w składzie konsorcjum. Small mid-capy są z tego wymogu zwolnione. Mid-capy i pozostali duzi przedsiębiorcy – nie.

Pozostałe zasady są dla small mid-capów i mid-capów takie same jak dla dużych firm:

• Prace B+R są obowiązkowe. W naborach z 2026 r. projekt obejmuje badania przemysłowe i prace rozwojowe albo same prace rozwojowe. Fakultatywnie może obejmować umiędzynarodowienie, ochronę własności przemysłowej i rozwój kompetencji.
• Intensywność pomocy na B+R odpowiada dużemu przedsiębiorcy: do 50% na badania przemysłowe i do 25% na prace rozwojowe. Z premiami przewidzianymi w GBER może wzrosnąć do 65% i 40%. Dostępne premie określa regulamin naboru.
• Parametry finansowe w naborze dla dużych przedsiębiorstw z 2026 r. (FENG.01.01-IP.01-001/26, zakończony 22 maja 2026 r.) to minimum 3 mln zł wydatków kwalifikowalnych i maksymalnie 70 mln zł dofinansowania na projekt.

Obecnie trwa nabór Ścieżka SMART – projekty realizowane w konsorcjach (FENG.01.01-IP.01-003/26) z budżetem 350 mln zł. Wnioski można składać w systemie LSI NCBR do 16 października 2026 r., godz. 16:00. Liderem konsorcjum może być small mid-cap, bez obowiązku włączania MŚP. Zaktualizowany harmonogram FENG przewiduje ponadto na grudzień 2026 r. ogłoszenie naboru na wdrożenia wyników prac B+R przez przedsiębiorstwa inne niż MŚP. Jest to jednak warunkowe – zależy od przyjęcia zmian w FENG przez Komisję Europejską.

Gwarancja Biznesmax Plus (BGK)

Gwarancja z Funduszu Gwarancyjnego FENG jest dostępna dla MŚP, small mid-capów i mid-capów, które spełniają kryteria podmiotu innowacyjnego albo realizują inwestycję innowacyjną, ekoinnowacyjną lub służącą transformacji cyfrowej. Zabezpiecza do 80% kapitału kredytu, maksymalnie równowartość 2,5 mln EUR, bez prowizji. Obejmuje kredyty inwestycyjne i obrotowe w bankach współpracujących z BGK.

Dopłaty do oprocentowania i do kapitału kredytu, które można połączyć z gwarancją, są przeznaczone wyłącznie dla MŚP. Small mid-cap i mid-cap korzystają z samej gwarancji.

Kredyt ekologiczny (FENG, Priorytet 3)

O premię ekologiczną w ramach działania 3.1 mogą ubiegać się MŚP, small mid-capy i mid-capy prowadzące działalność w Polsce. Wsparcie dotyczy modernizacji posiadanej infrastruktury, która zmniejsza zużycie energii pierwotnej co najmniej o 30%. Ostatni nabór zakończył się 8 stycznia 2026 r. Terminy kolejnych naborów i intensywność wsparcia wynikają z harmonogramu FENG i regulaminu danego naboru.

Poza FENG – EIC Accelerator

W programie pracy EIC na 2026 r. small mid-capy (do 499 pracowników) mogą ubiegać się w EIC Accelerator o komponent inwestycyjny (equity). Dotacja jest zarezerwowana dla start-upów i MŚP. Small mid-capy są też adresatami instrumentu EIC STEP Scale Up, który zapewnia inwestycje od 10 do 30 mln EUR w obszarach technologii krytycznych.

Czego status small mid-cap nie daje

• Wyższych stawek dofinansowania. Premie dla MŚP nie przysługują small mid-capom. Korzyści dotyczą dostępu i warunków formalnych, a nie procentu wsparcia.
• Zmian w uldze B+R. Ulga badawczo-rozwojowa w CIT przysługuje niezależnie od wielkości firmy.
• Statusu w prawie krajowym. Prawo przedsiębiorców zna mikro-, małych i średnich przedsiębiorców. Small mid-cap funkcjonuje w przepisach unijnych i regulaminach programów.
• Dostępu do instrumentów wyłącznie dla MŚP, np. wielu naborów w programach regionalnych.

Co się zmienia na poziomie UE

Obok definicji z GBER funkcjonują już dwie inne definicje small mid-cap. Nie należy ich mylić z definicją stosowaną w FENG.

Omnibus IV rozszerza na small mid-capy część ułatwień regulacyjnych dostępnych dotąd dla MŚP, m.in. w przepisach o rynkach finansowych i prospekcie emisyjnym. Nie zmienia zasad przyznawania dotacji.

Dla FENG kluczowy będzie nowy GBER, który Komisja planuje przyjąć pod koniec 2026 r. z wejściem w życie 1 stycznia 2027 r. Projekt przewiduje m.in. pomoc dla MŚP i small mid-capów na działalność innowacyjną i cyfryzację. Ostateczne progi definicji w nowym GBER nie są jeszcze przesądzone. Po jego przyjęciu instytucje wdrażające FENG zdecydują, czy i od kiedy stosować nową definicję. Wtedy status small mid-cap mogą uzyskać także firmy zatrudniające 500 osób i więcej.

Checklista: czy Twoja firma jest small mid-capem?

• Sprawdź, czy firma nie jest MŚP, uwzględniając wszystkie podmioty partnerskie i powiązane.
• Zbierz zatwierdzone sprawozdania finansowe za dwa ostatnie lata – własne oraz podmiotów partnerskich i powiązanych, także zagranicznych.
• Przelicz zatrudnienie na RJR i zsumuj je zgodnie z zasadami agregacji.
• Porównaj wynik z progami: 499 RJR oraz 100 mln EUR obrotu lub 86 mln EUR sumy bilansowej.
• Sprawdź regułę dwóch lat i ostatnie zmiany właścicielskie.
• Upewnij się, że organy publiczne nie mają 25% lub więcej udziałów lub głosów.
• Sprawdź w regulaminie naboru, jaką definicję stosuje dany instrument – FENG, BGK i EIC mogą się różnić.
• Udokumentuj wyliczenia – instytucje weryfikują status przy podpisaniu umowy i podczas kontroli.

Dokumentacja: Ścieżka SMART – projekty realizowane w konsorcjach (NCBR) · Gwarancja Biznesmax Plus (BGK) · Zalecenie Komisji (UE) 2025/1099

Twoja firma zatrudnia ponad 250 osób albo straciła status MŚP?

Status small mid-cap nie podnosi intensywności wsparcia, ale w Ścieżce SMART usuwa jeden z najbardziej czasochłonnych wymogów: szukanie partnera z sektora MŚP i planowanie z nim zadań B+R. Najczęstszy błąd to nieprawidłowe ustalenie statusu przy powiązaniach kapitałowych. NCBR zwraca uwagę, że przy powiązaniu z innym przedsiębiorstwem trzeba szczegółowo przeanalizować dane obu podmiotów. Pomyłka ujawniona przy podpisaniu umowy może zamknąć drogę do dofinansowania.

ABGi Poland pomaga ustalić status przedsiębiorstwa, dobrać instrument (Ścieżka SMART, Biznesmax Plus, Kredyt ekologiczny, EIC) i przygotować wniosek. Wspieramy klientów także na etapie oceny, podpisania umowy i rozliczenia projektu, a także przy rozliczaniu ulgi B+R.

Jeśli rozważasz projekt B+R w konsorcjum, nabór FENG.01.01-IP.01-003/26 trwa do 16 października 2026 r. Sprawdzimy, z jakich możliwości Twoja firma może skorzystać już dziś i jak przygotować się na zmiany od 2027 r.

Zarezerwuj bezpłatną konsultację online →